ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ

Εξυπνος καταναλωτής είναι ο ενημερωμένος καταναλωτής



Τετάρτη 11 Ιανουαρίου 2012

Εφτά τρόφιμα που θα περιορίσουν τις ιώσεις του χειμώνα

Οι ασθένειες που κάνουν την εμφάνισή τους αυτή την εποχή, όπως είναι η γρίπη και διάφορες ιώσεις μας προκαλούν φόβο, η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία, ενισχύοντας τη φυσική άμυνα του οργανισμού μας μέσω σωστών διατροφικών επιλογών.




Ακολουθούν 7 τρόφιμα που μπορούν να μας βοηθήσουν αποτελεσματικά σε αυτή μας την προσπάθεια:



Λάχανο: Ένα από τα αγαπημένα λαχανικά του χειμώνα, περιέχει γλουταθειόνη, μια ένωση που παίζει σημαντικό ρόλο αστην ακεραιότητα του ανοσοποιητικού μας συστήματος, καθώς έχει συνδεθεί με τη σωστή λειτουργία των λεμφοκυττάρων.

TIP: Δοκιμάστε λάχανα διαφόρων ποικιλιών (λευκό, κόκκινο, κινέζικο) στις σαλάτες σας αλλά και για να φτιάξετε ζεστές, θρεπτικές σούπες.



Αμύγδαλα: Μόλις μια χούφτα αμύγδαλα την ημέρα μπορεί να σας προσφέρει βασικά εφόδια για την προστασία του οργανισμού σας. Αποτελούν εξαιρετική πηγή βιταμίνης Ε, που έχει αντιοξειδωτική δράση και είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της φυσικής μας άμυνας, ενώ παράλληλα το μαγνήσιο που περιέχουν μας προστατεύει κι αυτό από ανεπιθύμητους εισβολείς.

TIP: Φάτε μια χούφτα ανάλατα αμύγδαλα σαν σνακ ή προσθέστε τα στο δημητριακά του πρωινού σας.



Γκρέιπφρουτ: Ως «επίτιμο» μέλος της ομάδας των εσπεριδοειδών είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε βιταμίνη C η οποία, σε υψηλή πρόσληψη, φαίνεται πως μπορεί να μας βοηθήσει να ανακάμψουμε γρηγορότερα από τα συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος. Επιπλέον, το γκρέιπφρουτ περιέχει πολλά αντιοξειδωτικά συστατικά που ενισχύουν την αντιοξειδωτική άμυνα του σώματός μας.

TIP: Εάν η γεύση του σας φαίνεται πικρή, αναμείξτε το χυμό του με χυμό πορτοκάλι και εάν θέλετε έξτρα προστασία, επιλέξτε χυμό πορτοκάλι με έξτρα βιταμίνη C.



Γιαούρτι: Τα προβιοτικά που περιέχει συνεισφέρουν στην καλή υγεία και στη διατήρηση της φυσικής άμυνας του εντέρου. Επιπλέον, μας εφοδιάζει με βιταμίνες του συμπλέγματος Β, όπως είναι η ριβοφλαβίνη και η βιταμίνη Β12, που είναι καίριας σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία του νευρικού και του ανοσοποιητικού συστήματος.

TIP: Προτιμήστε γιαούρτι μειωμένων λιπαρών για να περιορίσετε την πρόσληψη κορεσμένου λίπους και προσθέστε σε αυτό φρούτα, δημητριακά ή ξηρούς καρπούς για να δημιουργήσετε ένα ολοκληρωμένο σνακ.



Σκόρδο: Κλείνει στη σύνθεσή του πολύτιμα συστατικά με αντιμικροβιακή και αντιβακτηριδιακή δράση, όπως είναι η αλλισίνη. Μεταξύ των «εχθρών» που μπορεί να καταπολεμήσει το σκόρδο είναι και το H. pylori, ένα βακτηρίδιο που σχετίζεται με την εμφάνιση έλκους στο στομάχι.

TIP: Η αλλισίνη δημιουργείται από δύο ενώσεις που βρίσκονται στο σκόρδο οι οποίες ενώνονται όταν «σπάσει» η σκελίδα. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει το σκόρδο να κόβεται η να συνθλίβεται πριν το προσθέσουμε στο φαγητό.



Σπανάκι: Το διατροφικό όπλο του Ποπάι είναι πλούσιο σε πληθώρα θρεπτικών συστατικών, με κυριότερο το φυλλικό οξύ, το οποίο εμπλέκεται στην επιδιόρθωση του DNA και, όπως κι οι υπόλοιπες βιταμίνες του συμπλέγματος Β, είναι απαραίτητο για ένα υγιές ανοσοποιητικό.

TIP: Καταναλώστε το ωμό σε πράσινες σαλάτες ή χρησιμοποιήστε το ως βασικό συστατικό στις συνταγές σας, μαγειρεύοντας για παράδειγμα το παραδοσιακό σπανακόρυζο.



Μπρόκολο: Μελέτες έχουν δείξει πως ένα συγκεκριμένο φυτοχημικό που βρίσκουμε στο μπρόκολο μπορεί να ενισχύσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπλέον, είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικές ενώσεις καθώς και σε βιταμίνες του συμπλέγματος B.

TIP: Ο πιο υγιεινός τρόπος να απολαύσετε το μπρόκολο είναι είτε ωμό είτε στον ατμό, καθώς με το βράσιμο μπορεί να «χαθούν» ορισμένα από τα υδατοδιαλυτά συστατικά του.



Δευτέρα 9 Ιανουαρίου 2012

Επτά τρόποι για να προλάβουμε τον διαβήτη

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να προλάβουμε τον διαβήτη και να συγκρατήσουμε το επίπεδο της γλυκόζης στο αίμα σας; Υπάρχουν απλοί τρόποι που μπορούν να ενταχθούν στην καθημερινότητά σας. Ιδού μερικοί:




*Ακολουθείστε μια υγιεινή διατροφή: Αρχίστε να καταναλώνετε φρούτα και λαχανικά (σπανάκι, μπρόκολο, καρότα και πράσινα φασόλια). Αυξήστε τις φυτικές ίνες στη διατροφή σας. Διαλέξτε δημητριακά ολικής αλέσεως αντί για επεξεργασμένα (π.χ. καστανό ρύζι αντί για λευκό). Καλό είναι να μειώσετε τα φαγητά με πολλές θερμίδες (π.χ. ελαφρύ γάλα / γιαούρτι / τυρί, αναψυκτικά διαίτης). Διαλέξτε έξυπνα τα σνακ σας: Αντί για τσιπς με πολλά λιπαρά και θερμίδες, προτιμήστε φρέσκα φρούτα, κράκερ ολικής άλεσης, κλπ.



*Μειώστε το βάρος σας: Δεν χρειάζεται να πιεστείτε να φτάσετε στο ιδανικό σωματικό βάρος. Χάνοντας σχετικά λίγα κιλά θα νιώσετε τη διαφορά. Μια μεγάλη μελέτη για το διαβήτη (Diabetes Prevention Trial) έδειξε ότι άτομα με προδιαβήτη, που έκαναν 30 λεπτά μέτριας άσκησης καθημερινά και έχασαν 5 – 7% του αρχικού τους βάρους (δηλαδή, ένα άτομο 90 κιλών έχασε περίπου 4,5 – 6 κιλά), μείωσαν τις πιθανότητες να αναπτύξουν διαβήτη κατά 58%.



*Επικοινωνήστε συχνότερα με το γιατρό σας: Οι άνθρωποι με προδιαβήτη καλό είναι να επισκέπτονται το γιατρό τους κάθε 6 μήνες, για να παρακολουθούν την πορεία τους και να ενισχύουν την αυτοπεποίθησή τους όταν πηγαίνουν καλά ή να καθοδηγούνται προς τη σωστή κατεύθυνση εάν δεν βλέπουν βελτίωση.



*Βάλτε την άσκηση στη ζωή σας: Η τακτική φυσική δραστηριότητα είναι σημαντικότατη στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη. Ιδανικά, πρέπει να ασκείστε τουλάχιστον 30 λεπτά την ημέρα, πέντε ημέρες την εβδομάδα. Αν δεν ασχολείστε με τη γυμναστική, καλό είναι να αρχίσετε αυξάνοντας τη δραστηριότητα στην καθημερινότητά σας, όπως να ανεβείτε με τις σκάλες, αντί με το ασανσέρ ή να κάντε ασκήσεις ενώ βλέπετε τηλεόραση ή ακόμη και απλά περπατώντας περισσότερο. Σκεφτείτε ότι 1.250 βήματα αντιστοιχούν σε περίπου σε 1 χιλιόμετρο.



*Ζητήστε υποστήριξη και ενημερωθείτε: Η απώλεια βάρους, η υγιεινή διατροφή και η τακτική άσκηση δεν είναι εύκολο να μπουν στη ζωή μας. Γίνεται, όμως, πιο εύκολο εάν έχετε άτομα να σας στηρίξουν και να σας επιβραβεύσουν, δηλώνει ο T. Ackemann, MD, MPH, της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ιντιάνα.



*Κάντε στον ύπνο προτεραιότητα: Η έλλειψη ύπνου σε τακτική βάση αυξάνει και τις ορμόνες του στρες στο σώμα μας, πράγμα που οδηγεί τον οργανισμό στην αποθήκευση λίπους και δυσκολεύει την απώλεια βάρους. Ακόμη, επηρεάζει την ικανότητα του σώματός μας να χρησιμοποιεί την ινσουλίνη αποτελεσματικά και μπορεί να είναι παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη προδιαβήτη ή διαβήτη τύπου 2.



*Συνειδητοποιήστε την αλλαγή: Μια αλλαγή νοοτροπίας μπορεί να σας βοηθήσει στην αντιμετώπιση του προδιαβήτη. Αυτό σημαίνει να ξεχάσετε τι φταίει και να υποσχεθείτε στον εαυτό σας έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής από εδώ και πέρα. Είναι λογικό ότι δεν μπορείτε να τα κάνετε όλα τέλεια κάθε μέρα, αλλά δεσμευτείτε να κάνετε το καλύτερο που μπορείτε και ένα βήμα τη φορά

Πολλές είναι οι ωφέλειες για την υγεία μας από βιταμίνη C

Ακόμα και χαμηλές δόσεις βιταμίνης C μπορούν να επιμηκύνουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τη ζωή μας. Αυτό δείχνουν πολλές μελέτες της ιατρικής σε όλο τον κόσμο. Σήμερα έχουμε τις πρώτες ακλόνητες αποδείξεις ότι η βιταμίνη C μπορεί να προσθέσει χρόνια στη διάρκεια της ζωής μας.




Αντίθετα, όταν κάποιος έχει ανεπαρκή επίπεδα βιταμίνης C στον οργανισμό του δίχως να το γνωρίζει, φθείρει άσκοπα την υγεία του, τα νιάτα του και περιορίζει τις δυνατότητές του για μακροζωία.



Φυσικά η βιταμίνη C καταπολεμά και τη γήρανση, χαρακτηρίζεται για την ισχυρή αντιοξειδωτική δράση της και θεωρείται απαραίτητη για τη σύνθεση κολλαγόνου, τη φροντίδα του δέρματος αλλά και την προστασία του από τις ακτίνες του ήλιου.



Είναι γνωστή για τις επανορθωτικές ιδιότητες που έχει πάνω στη γήρανση της επιδερμίδας, λειαίνοντας τις ρυτίδες, ενισχύοντας την ελαστικότητα και χαρίζοντας φροντίδα και λάμψη.



Πολλές έρευνες υποστηρίζουν ότι πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών καθημερινά περιέχουν 200 έως 300 mg βιταμίνης C, ποσότητα αρκετή για να αποτρέψει την ανάπτυξη του καρκίνου.



Επίσης, η συγκεκριμένη βιταμίνη προσφέρει πλήρη προστασία στις αρτηρίες, αφού συμβάλλει στο να διατηρούνται σε καλή κατάσταση, στο να παραμένουν νέες, καθαρές και ευλύγιστες, εμποδίζοντας τη μετατροπή της LDL χοληστερίνης του αίματος σε μια τοξική μορφή που επικάθεται στα τοιχώματα των αρτηριών.



Η λήψη βιταμίνης C ημερησίως έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής των λεμφοκυττάρων, δηλαδή στρατιές από λευκά αιμοσφαίρια που αντιμετωπίζουν τους ξένους εισβολείς στο σώμα μας, όπως είναι τα λοιμωξιογόνα βακτήρια και οι ιοί.



Γι’ αυτό πολλές φορές και ένα μικρό έλλειμμα βιταμίνης C μπορεί να εξασθενίσει την άμυνα του ανοσοποιητικού μας συστήματος.



Βρετανοί ερευνητές μάλιστα έχουν δείξει ότι η βιταμίνη C μπορεί ακόμα και να αναστρέψει τη γήρανση και το βιολογικό μας ρολόι, ανανεώνοντας τα λευκά αιμοσφαίρια στο αίμα.



Η βιταμίνη C είναι ένα ισχυρό υδατοδιαλυτό αντιοξειδωτικό που αιχμαλωτίζει και αφοπλίζει τις ελεύθερες ρίζες στο υδαρές μέρος των ιστών. Επιπλέον, αναγεννά την γλουταθειόνη και την βιταμίνη E που έχει εξαντληθεί, ενώ ενεργοποιεί τα ένζυμα που αναζητούν και καταστρέφουν τις ελεύθερες ρίζες.



Ας μην ξεχνάμε όμως ότι το σώμα μας δεν μπορεί να αποθηκεύσει την υδατοδιαλυτή βιταμίνη C, που σημαίνει ότι πρέπει να την καταναλώνουμε τακτικά, προκειμένου να τροφοδοτούμε συνέχεια τα κύτταρά μας με αυτήν.



Έτσι, πρέπει να φροντίζουμε να καταναλώνουμε πολλά πλούσια σε βιταμίνη C φρούτα και λαχανικά και τουλάχιστον πέντε μερίδες ημερησίως, μιας και η λήψη 250 έως 1.000 mg βιταμίνης C θεωρείται αρκετή για να καταπολεμήσει τη γήρανση και τις νόσους που σχετίζονται με αυτή.



Για ακόμα καλύτερα αποτελέσματα και για μεγαλύτερη προστασία, καλό είναι να παίρνουμε ένα συμπλήρωμα βιταμινών επιπρόσθετα και όχι ως υποκατάστατο των φρούτων και λαχανικών, μιας και τα τελευταία περιέχουν και πολλές άλλες αντιοξειδωτικές ουσίες που είναι ιδιαίτερα σημαντικές στην επιβράδυνση και την αναστολή της γήρανσης.



Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C είναι οι γλυκές πιπεριές, η παπάγια, οι φράουλες, τα λαχανάκια Βρυξελλών, τα εσπεριδοειδή και οι χυμοί φρούτων, το κίουι (kiwi), το μπρόκολο, οι τομάτες και ο τοματοπολτός

Η μπύρα μειώνει τον καρδιολογικό κίνδυνο

Iταλοί επιστήμονες λένε ότι η λελογισμένη χρήση της μπύρας και όχι η κατάχρηση, μπορεί να έχει μεγάλα οφέλη για την υγεία μας.




Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό επιδημιολογίας «European Journal of Epidemiology». Οι μελετητές, αξιολόγησαν συγκριτικά 16 επιστημονικές μελέτες που αφορούσαν πάνω από 200.000 άτομα και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο καρδιολογικός κίνδυνος μειώνεται κατά 31% κατά μέσο όρο για όσους πίνουν περίπου μια μπίρα τη μέρα.



Μάλιστα, όπως επισημαίνεται, η μπίρα έχει ένα πλεονέκτημα έναντι του κρασιού για την υγεία, καθώς περιέχει περισσότερο νερό και ο πότης φουσκώνει ευκολότερα και έτσι τείνει να πίνει λιγότερο. Η ιδανική ποσότητα υπολογίζεται σε ένα ποτήρι την ημέρα.



Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2012

Οι ανάλατοι ξηροί καρποί ωφελούν την υγεία

Έρευνες έχουν δείξει ότι η συχνή κατανάλωση ανάλατων ξηρών καρπών, δηλαδή πέντε μερίδων εβδομαδιαία (1 μερίδα = 1 χούφτα) βοηθάει να μειωθούν τα επίπεδα της χοληστερόλης, άρα μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων, όπως επίσης συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας της εντερικής χλωρίδας.




Οι ανάλατοι ξηροί καρποί είναι τα αμύγδαλα, τα φουντούκια, τα φιστίκια, τα καρύδια, τα κουκουνάρια και τα καρύδια τύπου pecan.



Ας δούμε αναλυτικά τι μας προσφέρει κάθε ξηρός καρπός ξεχωριστά:



Τα αμύγδαλα περιέχουν μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και βιταμίνης Ε. Μια χούφτα (28-30 γρ.) αμύγδαλα, αποδίδει 165 θερμίδες, εμπεριέχει 9 γρ. μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, ενώ προμηθεύει το 35% των ημερήσιων αναγκών μας σε βιταμίνη Ε. Η περιεκτικότητα των αμυγδάλων σε κορεσμένο λίπος είναι πολύ χαμηλή, ενώ δεν περιέχουν χοληστερόλη.

Τα φουντούκια θεωρούνται πολύ καλή πηγή διαλυτών φυτικών ινών και μαγγανίου. Μια χούφτα φουντούκια αποδίδουν 177 θερμίδες και δεν εμπεριέχουν χοληστερόλη.



Τα φιστίκια (αράπικα – Αιγίνης) είναι εξαιρετικές πηγές δύο βιταμινών του συμπλέγματος Β, της νιασίνης και του φυλλικού οξέος. Τα φιστίκια εμπεριέχουν φυτικές στερόλες, ουσίες που σε υψηλά ποσά συμβάλλουν στη μείωση της απορρόφησης της χοληστερόλης. Οι φυτικές στερόλες έχουν μπει εδώ και καιρό στην καθημερινότητά μας, εξαιτίας του εμπλουτισμού συγκεκριμένων τροφίμων (μαργαρινών, γαλακτοκομικών), που προορίζονται για τη μείωση των επιπέδων της χοληστερόλης. Μια χούφτα αράπικα φιστίκια αποδίδουν 160 θερμίδες, ενώ τα Αιγίνης λίγο παραπάνω (167 θερμίδες ανά χούφτα).



Τα καρύδια αποτελούν μια από τις καλύτερες πηγές ω-3 λιπαρών οξέων στη φύση. Μια χούφτα καθαρισμένα καρύδια, εμπεριέχουν 2,5 γρ. ω-3 λιπαρών οξέων και αποδίδουν 185 θερμίδες.



Τα κουκουνάρια αποδίδουν 190 θερμίδες ανά χούφτα και εμπεριέχουν σημαντικά ποσά βιταμίνης Ε, βιταμίνης Κ και μαγνησίου.



Τα καρύδια τύπου pecan είναι τα πιο θερμιδογόνα από τους ξηρούς καρπούς που εξετάζουμε, αποδίδοντας 195 θερμίδες ανά χούφτα. Το περιεχόμενο των pecan σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα είναι πάρα πολύ υψηλό.



Κάποιοι αποφεύγουν τους ξηρούς καρπούς, λόγω της πλούσιας θερμιδικής τους απόδοσης (5-7kcal/g). Η ταξινόμησή τους, ωστόσο, στην ομάδα των λειτουργικών τροφίμων (τρόφιμα τα οποία έχει αποδειχθεί ότι καταναλώνοντάς τα, προλαμβάνεται η εμφάνιση διαφόρων νόσων όπως ο καρκίνος, η οστεοπόρωση, τα καρδιαγγειακά νοσήματα) αποδεικνύει την σημαντικότητά τους.



Επίσης, παρά το υψηλό ενεργειακό περιεχόμενό τους, έρευνες έχουν δείξει ότι τα άτομα τα οποία καταναλώνουν ξηρούς καρπούς έχουν μικρότερο ΔΜΣ από τα άτομα τα οποία δεν τους προτιμούν.



Άρα, δεν θα πρέπει να διστάζουμε να τους καταναλώνουμε σαν σνακ και να τους χρησιμοποιούμε στις συνταγές μας, αφού εκτός από εύγεστοι είναι και ωφέλιμοι για το σώμα και για την υγεία μας

Δευτέρα 2 Ιανουαρίου 2012

Το βύσσινο φάρμακο κατά της αϋπνίας

Ο χυμός από βύσσινο βελτιώνει τόσο την ποιότητα όσο και τη διάρκεια του ύπνου, υποστηρίζουν οι ερευνητές.




Επιστήμονες από το πανεπιστήμιο Northumbria κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κατανάλωση βύσσινου αυξάνει τα επίπεδα μελατονίνης, της ορμόνης που «ρυθμίζει» τον ύπνο.



Όσοι συμμετείχαν στη μελέτη, ήπιαν το… ξινό ρόφημα και κατάφεραν να κοιμηθούν κατά μέσο όσο 25 λεπτά περισσότερο και διαπίστωσαν ότι είχαν και καλύτερη ποιότητα ύπνου κατά 6%

Τα iPod και τα ΜΡ3 μπορούν να βλάψουν σοβαρά την ακοή των νέων

Οι σημερινοί χρήστες των φορητών συσκευών MP3 και iPod ακούνε πιο κρυστάλλινους ήχους από τα παλαιότερα walkman και μάλιστα στη διαπασών και για πολλές ώρες, όμως αυτή η εξέλιξη έχει την αρνητική πλευρά της, σύμφωνα με μια νέα έρευνα ισραηλινών επιστημόνων, που προειδοποιούν ότι ιδιαίτερα οι έφηβοι κινδυνεύουν να κάνουν σοβαρή ζημιά στην ακοή τους.




Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Τσάβα Μούτσνικ της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο διεθνές περιοδικό για θέματα ακουολογίας «International Journal of Audiology», εκτιμούν ότι ένας στους τέσσερις εφήβους διατρέχει κίνδυνο πρόωρης απώλειας της ακοής του εξαιτίας της σύγχρονης μόδας συνεχούς ακρόασης των φορητών ψηφιακών συσκευών και σε υψηλή ηχητική ένταση.



Οι ερευνητές μελέτησαν τις ακουστικές συνήθειες των νέων, κάνοντας τις σχετικές ακουστικές μετρήσεις, και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η νέα μόδα έχει σαφώς επιβλαβείς συνέπειες. «Σε δέκα ή είκοσι χρόνια θα είναι πολύ αργά πια, όταν θα συνειδητοποιήσουμε ότι μια ολόκληρη γενιά νέων ανθρώπων υποφέρει από προβλήματα ακοής πολύ νωρίτερα από ό,τι θα αναμενόταν λόγω της φυσιολογικής γήρανσης», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μούτσνικ.



Σύμφωνα με τους ισραηλινούς επιστήμονες, η απώλεια ακοής, που προκαλείται από τη συνεχή έκθεση σε δυνατό θόρυβο ή μουσική, είναι μια αργή και σταδιακή διαδικασία. Οι άνθρωποι δεν είναι συνήθως σε θέση να καταλάβουν τη ζημιά που προκαλούν στον εαυτό τους προτού περάσουν χρόνια. Όσοι έφηβοι κάνουν μεγάλη χρήση των ΜΡ3 τους σήμερα, μπορεί να διαπιστώσουν ότι έχουν πρόβλημα ακοής ήδη μετά τα 30 ή τα 40 τους, δηλαδή πολύ πιο νωρίς σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές.